Besnorde bullebak terug bij af (De Groene Amsterdammer, 8 december 2006)

De Amerikaanse VN-ambassadeur John Bolton geeft zich gewonnen en stapt op. In het VN-hoofdkwartier zal niemand hem missen.

NEW YORK – ‘Geen commentaar’, zei Mark Malloch Brown maandagochtend bij het verlaten van zijn kantoor. Officieel mocht hij niet reageren op het vertrek van de VS-ambassadeur, maar de glimlach van de plaatsvervanger van secretaris-generaal Kofi Annan sprak boekdelen. Kofi Annan had wél officieel commentaar, maar hield zich, zoals altijd, op de vlakte. Bolton had, zei Annan, ‘gedaan wat hij moest doen’: de regering van de Verenigde Staten vertegenwoordigen. ‘Maar wat ik altijd gezegd heb, is dat het belangrijk is dat ambassadeurs samenwerken, dat ze begrijpen dat anderen pas concessies doen als je die zelf ook doet.’

Malloch Brown wees Bolton daar eerder dit jaar ook al op. In een speech over ‘leiderschap’ verweet de Brit de Amerikanen stealth diplomacy: stiekeme diplomatie waarvan in eigen land geen weet is. Terwijl de Amerikanen, volgens Brown, de VN wel degelijk voor hun buitenlands beleid weten te gebruiken en als het zo uitkomt met grote voortvarendheid resoluties door de Veiligheidsraad slepen, durven ze dat aan hun eigen bevolking niet uit te leggen. In het Amerikaanse heartland bestaat aldus het idee dat de VN-regering binnenkort de wereldmacht overneemt en dat de ooit zo zwaar bevochten soevereiniteit van de Verenigde Staten dan is verloren. De discussie over de VN wordt in de VS niet gevoerd door de belangrijkste financier en drijvende kracht achter de organisatie, de Amerikaanse overheid, maar door lompe radiopresentatoren als Rush Limbaugh. Aldus Mark Malloch Brown.

Deze opmerkingen schoten John Bolton in het verkeerde keelgat. Als Malloch Brown zich niet zou excuseren, ging de Amerikaanse geldkraan dicht. Maar Malloch Brown excuseerde zich niet. En Kofi Annan zelve schaarde zich in bedekte termen achter de opmerkingen van zijn plaatsvervanger. Tot overmaat van ramp wilde ‘Washington’ Bolton ook niet steunen. Minister Condoleezza Rice verklaarde dat Browns toespraak niet meer was dan een aansporing aan het machtigste land in de wereld om in de VN ‘meer leiderschap’ te tonen. Bolton droop met hangende pootjes af; het was zijn eerste echte nederlaag. Sindsdien is zijn toon iets bedaarder.

Dat heeft niet mogen baten. Na eindeloze hoorzittingen in de Senaat over de goedkeuring van zijn aanstelling, gooide Bolton maandag de handdoek in de ring. De kans dat het Congres, inmiddels door Democraten geleid, zijn tijdelijke aanstelling na 1 januari zou verlengen, was nihil geworden. Na Rumsfeld was hij daarmee het tweede prominente slachtoffer van de Democratische verkiezingswinst van vorige maand.

In het hoofdkwartier van de VN zal Bolton niet worden gemist. Voor de medewerkers van het VN-secretariaat was de besnorde bullebak de personificatie van Amerikaans unilateralisme en van regelrechte onverschilligheid over de volkerenorganisatie. ‘Als het VN-gebouw de bovenste tien verdiepingen zou kwijtraken, zou dat geen verschil maken’, had Bolton ooit in overdrachtelijke zin gezegd. Maar ook letterlijk is het aan gastheer Bolton te wijten dat het desintegrerende hoofdkwartier van de VN – waar het stikt van de asbest en waar verplichte sprinklerinstallaties ontbreken – nog altijd niet is verbouwd.

Collega’s in de Veiligheidsraad prezen hem niettemin om zijn harde werken. Ze wezen daarbij op een resolutie over Noord-Korea en zijn inspanningen om Ban Ki-moon tot opvolger van Kofi Annan benoemd te krijgen. ‘Bolton deed wat een diplomaat moest doen: hij vertegenwoordigde zijn land tot het uiterste’, glimlachte de Chinese ambassadeur Liu Zhenmin maandagmiddag bij het verlaten van de Veiligheidsraad.

PETER VERMAAS

Advertisements

About this entry