Nader tot u (De Groene Amsterdammer, 16 februari 2007)

Een nieuwe documentaire over Ralph Nader rijt oude wonden open.

NEW YORK – Toegegeven, het was een voorstelling midden op de dag. Maar waar bij An Inconvenient Truth, de documentaire van Al Gore, lange rijen jonge mensen ongeduldig wachtten tot ze naar binnen konden, bestond het publiek voor de documentaire An Unreasonable Man, over voormalig presidentskandidaat Ralph Nader, afgelopen maandag uit zeven bebaarde oude mannen en één journalist. Bij Al Gore werd tijdens de film in de zaal af en toe een steunbetuiging gescandeerd of onstuimig geapplaudisseerd, bij Ralph Nader bleef het akelig stil.

Erg vreemd is dat natuurlijk niet. Nader wordt door fanatieke Democraten in de Verenigde Staten verantwoordelijk gehouden voor niet minder dan de oorlog in Irak, de opwarming van de aarde en de explosie van de wereldwijde armoede. Als hij bij zijn gooi naar het presidentschap namens de Green Party in 2000 niet duizenden stemmen van de Democratische kandidaat Al Gore had gegapt, dan was George W. Bush immers niet aan de macht gekomen en had de wereld er een stuk rustiger bij gelegen. Nader, vinden die Democraten, had zich op het laatste moment uit de race moeten terugtrekken en zijn volgelingen moeten uitleggen dat er wel degelijk verschil bestond tussen Bush en Gore.

Maar Nader trok zich niet terug en bleef tot het einde toe volhouden dat Bush en Gore inwisselbare stromannen van hetzelfde bedrijfsbelang waren. Hij had het grondwettelijke recht, zei hij, om deel te nemen aan de presidentsverkiezingen en spande zich bovenal in om niet genegeerd te worden. Maar voor officiële verkiezingsdebatten werd hij niet uitgenodigd. Die worden immers, concludeerde hij na afloop, georganiseerd door hetzelfde vermaledijde bedrijfsleven dat de Amerikaanse politiek al zo lang in de tang heeft.

Jarenlang bestreed Nader tamelijk succesvol die grote bedrijven. Persoonlijk zorgde hij ervoor dat er veiligheidsgordels en airbags in Amerikaanse auto’s kwamen, dat er wetten tegen luchtvervuiling werden aangenomen en dat bepaalde voedingsproducten gezonder werden.

In An Unreasonable Man, die sinds vorige week in een select aantal bioscopen in de VS wordt vertoond, wordt geprobeerd Naders door Democraten veelvuldig veroordeelde campagne in 2000 in een bredere context te plaatsen teneinde Naders erfenis veilig te stellen. In de film wordt daarom uitgebreid stilgestaan bij de smeercampagne die autoproducent General Motors (GM) eind jaren zestig tegen Nader begon. Op alle mogelijke manieren probeerde het bedrijf belastend materiaal te vinden om de man die de auto-industrie tot veiligheidsmaatregelen dwong in een kwaad daglicht te stellen. Maar zonder succes. De eeuwige vrijgezel Nader bleek zelfs niet gevoelig voor in opdracht van GM in de supermarkt flirtende blonde vrouwen. Uiteindelijk heeft GM 425 duizend dollar moeten betalen, waarmee Nader het aantal medewerkers van zijn non-gouvernementele organisaties, luisterend naar de geuzentitel Nader’s Raiders, kon uitbreiden.

De tweede helft van de film gaat vrijwel helemaal over de campagne in 2000. Nader’s Raiders lieten de baas vallen. Ze waren het, gaven ze toe, in veel opzichten met zijn standpunten eens, maar ze wilden een presidentschap van de veel ergere Bush niet riskeren. De makers van de film, die zelf korte tijd voor Nader hebben gewerkt, doen hun best Nader ‘als mens’ te portretteren. Maar het heersende beeld van Nader hebben ze niet kunnen bijstellen. Al heeft hij vaak in zijn leven gelijk gehad, het blijft een nare, weinig flexibele asceet. Het is voor de Democraten niet te hopen dat hij zich, gesterkt door de documentaire, ook in 2008 geroepen voelt zich te kandideren voor het presidentschap. Al Gore zou op voorhand afhaken.

PETER VERMAAS

Advertisements

About this entry