Een loyale Bushie (Knack, 4 april 2007)

De Amerikaanse minister van Justitie Alberto Gonzales probeert zijn politieke vel te redden.

DOOR PETER VERMAAS

Op 9 januari 2005 maakte Kyle Sampson, chef-staf van minister van Justitie Alberto Gonzales, een snelle analyse van de kwaliteiten van de federale aanklagers van de Verenigde Staten. Slechts een minderheid, constateerde hij, presteert onder de maat. De meesten ‘doen goed werk’. Het zijn met andere woorden, schrijft Sampson, ‘loyale Bushies’. Maar wie wat minder loyaal aan de Amerikaanse president was, bleek in november vorig jaar, werd ontslagen.

Deze e-mail, geschreven in de eerste maand van het ministerschap van Alberto Gonzales en vorige maand door het ministerie van Justitie vrijgegeven, werd het begin van een rel die de Verenigde Staten nu al enkele weken bezighoudt. Was de minister zelf op de hoogte van het wel erg politiek gekleurde personeelsbeleid? Voormalig adviseur Sampson, die inmiddels zelf ontslag heeft genomen, zei vorige week tijdens een hoorzitting in de Senaat van wel. Daarmee bracht hij zijn voormalige baas verder in de problemen. Alberto R. Gonzales (San Antonio, 1955), de zoon van Mexicaanse immigranten en de eerste Amerikaanse minister van Justitie met een latino-achtergrond, vecht voor zijn politieke toekomst.

8 van de 92 federale aanklagers werden onder zijn verantwoordelijkheid de laan uitgestuurd. Ze waren volgens Gonzales ‘incompetent’. Maar The Washington Post ging op onderzoek uit en ontdekte dat de meeste ontslagen aanklagers toevallig net met politiek gevoelige procedures bezig waren. De aanklager in Nevada, bijvoorbeeld, was bezig met een onderzoek naar een Republikeinse gouverneur.

Aanklager David Iglesias schreef zelf over zijn ontslag. Op de opiniepagina van The New York Times vertelde hij dat hij gebeld werd door de Republikeinse senator in New Mexico die wilde weten of hij zou reageren op berichten in de lokale media over vermeende corruptie bij enkele lokale Democraten. Dat was hij niet van plan. ‘ I am very sorry to hear that’, zei de senator. ‘En de verbinding werd verbroken’, schreef Iglesias. Een paar weken later was hij de klos. ‘Zo kwam politiek mijn leven in.’

Dat is natuurlijk niet helemaal waar. Want zó gescheiden zijn de machten nu ook weer niet: alle ontslagen aanklagers waren Republikein en zijn door president Bush op voordracht van de Senaat benoemd. Maar eenmaal benoemd dient de rechtsprekende macht, zo benadrukt Iglesias, zich niets meer van de uitvoerende macht aan te trekken en louter trouw te zijn aan het wetboek. ‘Ik zal nooit vergeten dat John Ashcroft, destijds minister van Justitie, me tijdens de zomer van 2001 vertelde dat politiek tijdens mijn ambtstermijn geen rol mag spelen’, schreef Iglesias in zijn artikel. ‘Ik nam die boodschap ter harte. Ik had er geen besef van dat ik ontslagen kon worden omdat ik niet politiek was.’

Maar de eigengereide havik Ashcroft werd opgevolgd door Alberto Gonzales. En Gonzales beantwoordt zonder twijfel aan de functieomschrijving die zijn medewerker voor de aanklagers in gedachten had: hij is onverbloemd een loyale Bushie.

Al sinds 1994 werkt hij voor George W. Bush – aanvankelijk als juridische chef in Texas, waar Bush gouverneur was, later korte tijd als lid van het hooggerechtshof van Texas en in 2001 maakte hij mét Bush de overstap naar Washington. Als hoogste juridisch adviseur in het Witte Huis schreef hij begin 2002 voor de president een memorandum waarin hij de toon zette voor de omstreden behandeling van krijgsgevangen Taliban- en Al-Qaedastrijders. Door de oorlog tegen het terrorisme was de Conventie van Genève, waarin de internationale richtlijnen vastliggen, volgens Gonzales ‘sleets’ geworden. De memo kwam boven water toen in Amerika onderzoek werd gedaan naar de beestachtige behandeling van gevangenen in de Abu Ghraibgevangenis in Bagdad. ‘Wie voor Gonzales is,’ zeiden Democraten toen bekend werd dat president Bush hem wilde voordragen als minister, ‘steunt de martelpraktijken.’ Toch kreeg hij uiteindelijk de goedkeuring van de Senaat.

Maar inmiddels waait in Washington een andere wind. De Democratische meerderheid heeft hoog ingezet en eist opheldering van de geplaagde minister van Justitie. Aanvankelijk noemde Gonzales de zaak rondom de ontslagen aanklagers ‘een opgeblazen personeelskwestie’, maar vorige maand gaf hij toe dat er ‘vergissingen zijn gemaakt’ en inmiddels probeert hij nog vooral uit te leggen dat hij niet tot in detail van de voorgenomen schorsingen op de hoogte was en dat hem dus geen blaam treft. President Bush steunt Gonzales ‘voor honderd procent’, liet een woordvoerder afgelopen week weten. Op 17 april wordt de minister voor tekst en uitleg in de Senaat verwacht.

Advertenties

About this entry