Het is een meisje (De Groene Amsterdammer, 12 september 2008)

RUNNING MATE SARAH PALIN

John McCain richt zich met zijn running mate Sarah Palin niet op de vrouwen die op Hillary Clinton stemden, maar op de mannen.

DOOR PETER VERMAAS

NOG VOORDAT SARAH PALIN op de Republikeinse conventie in St. Paul (Minnesota) een woord gesproken had, kreeg ze in het Xcel Energy Center een ovatie. Pas na drie minuten kon ze haar redevoering beginnen. Ze stelde zichzelf en haar gezin voor, maakte grapjes over hockey moms en legde uit hoe Amerika dankzij olie en gas uit Alaska minder afhankelijk kan worden van het Midden-Oosten. Ze hield een lofzang op John McCain en noemde expliciet de martelingen die hij in Vietnamese gevangenschap heeft moeten doorstaan – om daarna net zo gemakkelijk Barack Obama bespottelijk te maken omdat de Democratische presidentskandidaat ‘bezorgd’ zou zijn ‘dat niemand al-Qaeda-terroristen op hun rechten wijst’.

Palin bleek patriottisch en godvruchtig en ze schoot, met een particuliere voorliefde voor het omleggen van elanden en beren, uit de heup zoals de laatste jaren alleen vice-president Dick Cheney en misschien radiopresentator Rush Limbaugh dat konden. De Republikeinse afgevaardigden in St. Paul waren uitzinnig van vreugde. Eindelijk had de partij een antwoord gevonden op de opwinding die de Democratische Partij met Obama en Clinton al het hele verkiezingsjaar overbracht. Met Palin, de gouverneur van Alaska die door John McCain werd uitgekozen als kandidaat voor het vice-presidentschap, hebben de Republikeinen volgens Amerikaanse media de ‘Excitement Gap’ (de enthousiasmekloof) gedicht.

Waar komt die sensatie vandaan? John McCain noch Barack Obama of zijn running mate Joe Biden heeft uitvoerende bestuurlijke ervaring. Palin heeft dat als gouverneur van de grootste staat van de Verenigde Staten wel. Maar dat ze door haar leidinggevende functie eigenlijk meer ervaren is dan de drie senatoren lijkt voor de Republikeinen juist niet de doorslag te hebben gegeven. Die hameren er in hun berichtgeving vooral op dat ze door haar leeftijd en onconventionele optreden in Alaska nog niet door de politiek verpest is. En van de Democraten krijgt Palin precies de kritiek die de Republikeinen willen horen: dat ze inderdaad onervaren is. Alaska mag in landoppervlak groot zijn, met ruim zeshonderdduizend inwoners is de staat bestuurlijk gezien een provinciestadje. En Palins vorige baan, het burgemeesterschap van het zevenduizend zielen tellende Wasilla, stelde al helemaal nauwelijks iets voor. Maar de Republikeinen hebben in de afgelopen maanden één belangrijke les geleerd: voor de Amerikaanse kiezer is ervaring anno 2008 een handicap. Hoe frisser hoe beter, klein gebrek geen bezwaar. Zie Obama. Zie Palin.

De Republikeinen hebben nog meer geleerd van de opwindende Democratische voorverkiezingen. Bijvoorbeeld dat de Verenigde Staten wel in zijn voor een vrouw in het hoogste ambt en dat de keuze voor een vrouw niets te maken heeft met traditionele vrouwenthema’s. Republikeinen maken er achter de schermen geen geheim van dat Sarah Palin bovenal is uitgekozen juist omdat ze vrouw is. Achttien miljoen kiezers in de Democratische primaries stemden op Hillary Clinton en een deel van deze kiezers zou, zo meldden televisiestations keer op keer, nog steeds ongelukkig zijn met de uiteindelijke winst van machoman Obama, die nota bene ook nog een andere machoman, Joe Biden, als kandidaat voor het vice-presidentschap gekozen heeft. Palin was er zelf als de kippen bij om bij de officiële presentatie aan de pers een verwijzing te maken naar de gesneefde campagne van Clinton. Ze refereerde aan Clintons ‘achttien miljoen scheurtjes in het hoogste en meest ondoordringbare glazen plafond’ en zei erbij dat ‘de vrouwen van Amerika nog niet klaar zijn, en dat we het glazen plafond kunnen verbrijzelen voor eens en altijd’.

Aldus worden de presidentscampagnes nog ongrijpbaarder dan ze al waren. Want was de Republikeinse Partij niet de partij die onder invloed van de conservatief-christelijke vleugel, waartoe deze zelfde Sarah Palin behoort, positieve discriminatie altijd heeft tegengehouden? En was het niet de Republikeinse Partij die in Hillary Clinton de duivel zag, de antichrist? Clinton was voor Republikeinen de feministe die een eigen carrière ambieerde, die vrouwenrechten op één lijn stelde met het recht op abortus, en tijdens haar jaren in het Witte Huis haar man liet aanrotzooien met een stagiaire. Maar Sarah Palin heeft verklaard Clintons werk te willen voortzetten. Welk werk? Het werk van vrouwen die én een topcarrière ambiëren én kinderen op aarde zetten. Want is Palin niet de gedroomde kandidaat van vrouwenactivisten in de jaren zeventig? Vijf kinderen! En na de bevalling van haar eerste ging ze alweer de volgende dag aan het werk. Bij haar enkele maanden geleden met het Downsyndroom geboren baby nam ze iets langer verlof: drie dagen.

De Republikeinen hebben gezien hoe ná het aanvankelijke enthousiasme over Barack Obama de kritiek op het seksisme richting Hillary Clinton in het debat de boventoon ging voeren. Voor Clinton was het toen al te laat, maar Palin kan van het klimaat na de Democratische primaries profiteren. Zonder enige schaamte deden Republikeinse strategen iedere kritische vraag over Palins capaciteiten en kwaliteiten afgelopen week af als ‘seksistisch’.

Maar aan de woeste reacties van liberals en andere Democraten is te zien dat ze vooralsnog geen idee hebben wat ze met de wervelwind uit het hoge noorden aanmoeten. Partijfunctionarissen kunnen zich niet voorstellen dat de achttien miljoen ontevreden kiezers van Clinton nu massaal overstappen naar Palin. De National Organization for Women, de grootste progressieve organisatie voor vrouwenrechten van de VS, benadrukte in een persbericht dat ‘niet iedere vrouw vrouwenrechten ondersteunt’. Palin, die zichzelf een pro-life feminist noemt, is immers altijd tegen abortus. Ook bij verkrachting of incest heeft een vrouw wat haar betreft niet het recht om een kind te laten weghalen. Dat ze dit in haar privé-leven serieus neemt is inmiddels breed uitgemeten in de media: Palins zeventienjarige dochter is zwanger en zal het kind houden, en zelf besloot de gouverneur dat ook een baby met het Downsyndroom leven op aarde verdiende. Met deze visie behoort ze tot een stroming die zelfs in de Republikeinse Partij niet dominant is. In een televisieoptreden op CBS schrok Cindy McCain zichtbaar toen de interviewster haar vertelde over Palins abortusstandpunt. De vrouw van de presidentskandidaat verklaarde het wat dat betreft niet met Palin eens te zijn. Maar Palins opvatting dat op scholen niet alleen de evolutieleer van Darwin, maar ook christelijk geïnspireerd intelligent design onderwezen moet worden, onderschreef Cindy McCain.

Met feministen hebben de Republikeinen en de electoraal zo belangrijke conservatieve evangelische dominees nooit veel op gehad. De aartsvader van het monsterverbond tussen de Republikeinen en de evangelicals, de in 2007 overleden Jerry Falwell, foeterde enige jaren geleden zelfs dat de aanslagen op 11 september 2001 te wijten waren aan ‘heidenen, voorstanders van abortus, feministen, homo’s en lesbiennes’. ‘De feministische agenda’, zei de machtige televisiedominee Pat Robertson in 1993, ‘gaat niet over gelijke rechten voor vrouwen. Het is een socialistische politieke beweging die tegen het gezin is en die vrouwen aanmoedigt hun echtgenoten te verlaten, hun kinderen te vermoorden, hekserij uit te oefenen, het kapitalisme te vernietigen en lesbisch te worden.’

Sarah Palin frequenteert kerken waarbij Falwell en Robertson hoog in aanzien staan. Maar ze noemt zich feminist en denkt de Hillary-kiezers te kunnen binnenhalen. Tevreden Democratische opiniepeilers constateerden afgelopen maandag op CNN dat dat niet lijkt te lukken. De vrouwelijke kiezer stemt, zoals het er nu naar uitziet, in ruime meerderheid voor de Democraten.

Maar het is een hardnekkig misverstand te denken dat John McCain Sarah Palin heeft aangezocht om juist de vrouwelijke kiezers voor Hillary binnen te halen. Palin is er voor de mannen die in het voorjaar op Clinton stemden, de blue collar voters uit voor de verkiezingen belangrijke industriestaten als Pennsylvania, Ohio, Indiana, Michigan en Virginia. Het belangrijkste onderscheid tussen het electoraat van Clinton en dat van Obama was niet gender maar vooral huidskleur en sociale klasse. Zowel Clinton als Obama haalde vrouwelijke kiezers binnen, maar Obama wist vooral de hoogopgeleide witte liberals te enthousiasmeren. De witte mannen van Clinton stonden onder aan de sociale ladder en kwamen vooral uit rurale gebieden of suburbs bij industriesteden. Het zijn de kiezers die normaal gesproken in meerderheid op de Republikeinen stemmen, maar na acht jaar Bush iets nieuws nodig hebben om dat te blijven doen. Zij zijn de mensen aan wie Palin in haar toespraak een paar belangrijke alinea’s wijdde. ‘Ik groeide op met deze mensen. Het zijn de mensen die in Amerika het zwaarste werk doen, die ons voedsel verbouwen, die onze fabrieken draaiende houden en onze oorlogen vechten. Ze houden van hun land in goede tijden en in slechte tijden, en ze zijn altijd trots op Amerika.’

Met de keuze voor Sarah Palin maskeert John McCain zijn zwakste punt: zijn wat onnatuurlijke omgang met evangelische christenen. Tegelijk biedt hij effectief tegenwicht aan het zwakste punt van de Democraten: het elitaire voorkomen van Obama en Biden en, niet te vergeten, de grootste blunder van Obama tot nu toe, de suggestie dat kiezers in conservatief Pennsylvania ‘zich vastklampen aan hun wapens en hun geloof’.

Maar bovenal heeft McCain met Palin de culturele oorlog die al jaren in Amerika woedt en waar Obama zo krachtig afstand van heeft genomen nieuw leven ingeblazen; de elitaire, Democratische, op Europa georiënteerde Amerikanen uit de kuststaten (Californië, New York, Connecticut), die van hun non-fat latte’s nippen en in hun glimmende Volvo’s naar hun geldverslindende kantoorgebouwen rijden, tegenover de coladrinkende arbeiders die in hun vieze pick-up-truck naar de kerk hobbelen, de hele dag countrymuziek luisteren en boven de open haard een jachtgeweer hebben hangen.

De verkiezingen gaan niet over issues. Ze gaan ook niet over de schandalen die over Palin opgerakeld worden. De verkiezingen van 4 november gaan door de inzet van Sarah Palin opnieuw over de keuze voor een identiteit, de keuze voor de ene kant van de culturele scheidslijn of de andere. Op wel heel erg geraffineerde wijze hebben de Republikeinen met Palin niet alleen change maar ook een soort Republikeins feminisme in de culturele oorlog geïntegreerd. In deze oorlog is een stem voor Palin een stem op de voor mannen meest comfortabele variant van vrouwenemancipatie: Palin ziet er leuk uit, verdient haar eigen geld, zorgt daarnaast voor de kinderen en is, zo leren we uit alle toespraken op de conventie, bovenal een loving wife and mother. Dat willen we allemaal wel.

© PETER VERMAAS / De Groene Amsterdammer

Advertenties

About this entry